TÜÇA Başkanı Öztürk, yeni DOA Sistemi ile içecek ambalajı ithalatında yüzde 35-40 azalma öngördüklerini açıkladı. Sistem, 20 bin depozito iade makinesi ve 30 bin manuel iade noktası hedefliyor.
Türkiye’de yıllık yaklaşık 25 milyar içecek ambalajının atık hale geldiğini ve bunların önemli bir kısmının geri kazanılamamasıyla doğal kaynakların gereksiz tüketildiğini belirten TÜÇA Başkanı Öztürk, yeni Depozito Bilgi Yönetim Sistemi (DOA) ile bu döngüyü tersine çevirmeyi hedeflediklerini açıkladı. Sistem, üreticiden tüketiciye, iade noktalarından geri dönüşüm tesislerine kadar tüm süreci dijital olarak takip ederek yüksek kaliteli ikincil ham maddeleri yeniden üretime kazandıracak.
Ulusal entegrasyon sürecinin planlandığı gibi ilerlediğini vurgulayan Öztürk, sistemin tam kapasiteye ulaşmasıyla içecek ambalajı ham maddesi ithalatında yüzde 35-40 azalma öngördüklerini bildirdi. Şu ana kadar 482 yetkilendirilmiş içecek üreticisi sisteme dahil olurken, sistemde kayıtlı ambalajlı içecek sayısı 3 bin 673’e ulaştı. İlk 10 günde yaklaşık 20 milyon ambalaj vatandaşlar tarafından sisteme iade edildi ve mobil uygulamaya kayıtlı kullanıcı sayısı 2 milyonun üzerine çıktı.
Vatandaşlar, DOA logolu ambalajları depozito iade makineleri veya manuel iade noktalarına teslim ederek her ambalaj için 1 lira teşvik bedeli alabiliyor. Sistem yaygınlaştırma çalışmaları kapsamında başlangıçta 2 bin 500 depozito iade makinesiyle yola çıkıldı. Sistemin olgunlaşmasıyla birlikte ülke genelinde 20 bin depozito iade makinesi kurulması hedefleniyor. Ayrıca, 2026 yılı sonunda en az 10 bin, 2027 yılı sonunda ise yaklaşık 30 bin manuel iade noktasına ulaşılması planlanıyor.
Marketler, bakkallar ve büfeler yıl sonuna kadar kademeli olarak sisteme entegre edilecek. Otel, restoran ve kafeler de kayıtlarını tamamlayarak sisteme dahil olacak. Sistemin finansmanı, kamu bütçesinden değil, piyasaya ambalajlı ürün süren firmaların ödediği depozito katılım bedelleriyle sağlanıyor. Devlet, sistemi finanse eden değil, düzenleyen ve denetleyen otorite konumunda bulunuyor.
DOA Sistemi, aynı zamanda yerli depozito iade makinesi üreticileri ve saha operasyonlarında görev yapan yetkilendirilmiş operatörler aracılığıyla yeni bir teknoloji ve hizmet ekosistemi oluşturuyor. Rekabete açık yapısıyla yerli teknoloji yatırımlarını ve yeni istihdam alanlarını destekliyor.
Avrupa Birliği’nin Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Tüzüğü kapsamında geri dönüştürülmüş ham madde kullanımının zorunlu hale geleceği göz önüne alındığında, DOA Sistemi ile elde edilecek yüksek kaliteli ve izlenebilir geri dönüştürülmüş ham maddeler, Türk sanayisinin uyumunu kolaylaştıracak ve ihracatçılara önemli bir rekabet avantajı sağlayacak. Sistemin tam kapasiteye ulaşmasıyla yaklaşık 37 bin ton sera gazı emisyonunun azaltılması, 1,3 milyar kilovatsaat enerji tasarrufu sağlanması ve 3,6 milyon varil petrol kullanımının önlenmesi hedefleniyor. Cari açığa yıllık en az 600 milyon dolar doğrudan katkı sağlanması amaçlanıyor.
