TİHEK, Kanal 7, ATV, Show TV, NOW TV ve Star TV’yi engelli yayınlara erişimde yetersiz kaldıkları gerekçesiyle uyarmakla kalmayıp RTÜK’e de önemli tavsiyelerde bulundu.
Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK), Kanal 7, ATV, Show TV, NOW TV ve Star TV’ye engelli bireylerin yayın hizmetlerine erişimini kısıtladıkları gerekçesiyle idari para cezası verilmesi yönünde karar aldı. Kurum, bu cezaların uyarıya dönüştürülmesini ve ilgili yönetmeliklere uyum konusunda Radyo ve Televizyon Üst Kurulu’na (RTÜK) tavsiyede bulundu.
TİHEK’e yapılan başvurularda, söz konusu televizyon kanallarının görme ve işitme engellilerin yayınlara erişimini kolaylaştıran sesli betimleme ve işaret dili gibi uygulamaları yeterince sunmadığı belirtildi. Bu durumun, engellilik temelinde ayrımcılık yasağını ihlal ettiği savunuldu. RTÜK’ün 2019’da yürürlüğe giren ilgili yönetmeliğine rağmen kanalların bu yükümlülükleri yerine getirmediği ileri sürüldü.
TİHEK tarafından yürütülen incelemeler sonucunda, Kanal 7, ATV, Show TV, NOW TV ve Star TV’nin pozitif yükümlülüklerini yerine getirmediği ve erişilebilirlik ilkelerine aykırı davrandığı tespit edildi. Bu durumun, engelli bireyleri yayın hizmetlerine erişimde dezavantajlı konuma soktuğu ve dolaylı ayrımcılık yasağını ihlal ettiği sonucuna varıldı. Bu gerekçeyle, her bir kanala ve RTÜK’e 17 bin 52’şer lira idari para cezası kesildi.
Kurul, verilen idari para cezalarının uyarı niteliğinde değerlendirilmesine karar vererek, konunun takibi ve mevzuatın etkin uygulanması için RTÜK’e bir dizi tavsiyede bulundu. TİHEK, Birleşmiş Milletler Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme’ye atıfta bulunarak, bilgi ve iletişim hizmetlerinin engelliler için erişilebilir olmasının devletin pozitif yükümlülükleri arasında bulunduğunu hatırlattı.
TİHEK’in RTÜK’e sunduğu tavsiyelerde, erişilebilirliğin mevzuat gerekliliğinin ötesinde, engelli bireylerin temel hak ve özgürlüklerini kullanabilmeleri için kritik öneme sahip olduğu vurgulandı. Özellikle olağanüstü durumlarda yapılan yayınların işaret dili, ayrıntılı altyazı ve sesli betimleme ile sunulmasının hayati önem taşıdığı belirtildi. Anadolu Ajansı’nın “Eller Konuşur” projesi gibi iyi uygulama örneklerinin yaygınlaştırılması önerildi.
Kurum, RTÜK’ün erişilebilirliğin etkin bir şekilde hayata geçirilmesi için mevzuat ve uygulama arasındaki uyumsuzlukları gidermesi, ihtiyaç ve güçlükleri değerlendirmesi gerektiğini belirtti. Bu adımların, engelli bireylerin bilgiye erişim hakkını güçlendireceği ifade edildi.
