TCMB araştırmacıları, TOKİ’nin yeniden imar projeleriyle artan konut arzının kira fiyatlarını düşürmeye başladığını belirtti. Deprem illerinde kira enflasyonu yavaşlarken, bu etki dolaylı etkilenen illere de yayılıyor.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) araştırmacıları, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın yürüttüğü yeniden imar çalışmalarıyla artan konut arzının bölgesel kira enflasyonuna etkilerini inceledi. Analizler, kamu öncülüğündeki inşaat faaliyetlerinin konut arzını hızla artırarak deprem illerinde kira enflasyonunu yavaşlattığını ortaya koydu.
Araştırma, bu ayrışmanın 2026 itibarıyla depremden dolaylı etkilenen illerde de görülmeye başlandığını vurguladı. Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ) tarafından deprem sonrası hızla tamamlanan konutların sayısındaki artışın, konutların teslim edilmesiyle birlikte deprem bölgesi dışındaki illere de yayılabileceği belirtildi. Bu durumun, konut arzındaki iyileşmenin gelecekteki kira enflasyonunu yavaşlatıcı bir etken olabileceğine işaret ettiği ifade edildi.
TCMB Blog’da (Merkezin Güncesi) yayımlanan analizler, 6 Şubat depremlerinin ardından bölgede konut stokunun azaldığını ve kira kiralarının hızla yükseldiğini belirtti. Depremin etkisiyle yaşanan göç hareketlerinin, göç alan illerde de kiralık konut talebini ve dolayısıyla kiraları artırdığına dikkat çekildi.
TCMB Blog yazarları Yusuf Emre Akgündüz ve Muhammed Hamza Kayrıcı’nın çalışmasına göre, deprem bölgesine coğrafi yakınlığı veya güçlü göç ilişkileri bulunan illerde kira artışları daha belirgin yaşandı.
Deprem bölgesinde konut arzındaki kaybı gidermek amacıyla kamu öncülüğünde başlatılan yeniden imar süreciyle, TOKİ tarafından tamamlanan deprem konutlarının sayısı 2025 yılı sonunda yaklaşık 434 bine ulaştı. Bu rakam, TOKİ’nin deprem öncesi 3 yılda ürettiği konut sayısının iki katından fazlasını oluşturuyor ve konut arzında ciddi bir artış anlamına geliyor.
Deprem öncesinde Türkiye genelindeki yapı kullanım izinlerinden yüzde 12 civarında pay alan deprem bölgesinin bu oranı, 2025’te yüzde 20’nin üzerine çıktı. Bu durum, bölgedeki inşaat faaliyetlerinin yoğunlaştığını gösteriyor.
Merkez Bankası araştırmacıları, konut arzındaki artışın ardından deprem illeri, kiraların belirgin etkilendiği iller ve diğer iller olmak üzere üç ayrı grupta kira fiyatlarını inceledi. 2023 ve 2024 yıllarında deprem illerinde kira enflasyonu diğer grupların üzerinde seyrederken, konut teslimlerinin hızlandığı 2025’te bu oran yavaşlamaya başladı.
Bu yavaşlama, deprem sonrası konut arzındaki kayıpla hızlanan kira artışlarının, arzın yeniden güçlenmesiyle ivme kaybettiğini gösteriyor. Araştırmada dikkat çeken bir diğer bulgu ise bu durumun sadece deprem bölgesiyle sınırlı kalmaması. Depremden dolaylı etkilenen illerde de kira enflasyonu 2026 yılında daha düşük gerçekleşti. Bu gelişme, deprem bölgesindeki konut arzının toparlanmasının, geri göç yoluyla göç alan illerdeki kiralık konut talebini kademeli olarak azaltabileceğine işaret ediyor.
Deprem konutu projelerinin büyük ölçüde tamamlanmasıyla inşaat sektörü istihdamı deprem bölgesinde gerilerken, bölge dışındaki illerde artış gösterdi. İnşaat kapasitesinin bölge dışına yönelmesi, konut arzındaki artışın önümüzdeki dönemde daha geniş bir coğrafyaya yayılabileceğini gösteriyor. Bu çerçevede, konut arzındaki iyileşmenin hem deprem bölgesinde hem de dolaylı etkilenen illerde kira artışlarını baskılamaya devam etmesi bekleniyor.
